Veel gebruikers van Windows 11 worden de laatste maanden ‘wakker’ met een Startmenu dat er plots anders uitziet. Dat is echter geen verbeelding: Microsoft heeft in de afgelopen maanden een ingrijpende herziening van het Startmenu doorgevoerd. Waarbij lay‑out, navigatie en zelfs de manier waarop apps worden weergegeven fundamenteel veranderen.

Verbaast Nieuw Start Menu

Een diepgravend onderzoek naar de grootste interface‑ingreep van Microsoft sinds Windows 8.

De veranderingen aan het Startmenu worden niet altijd aangekondigd via grote updates. Microsoft gebruikt steeds vaker enablement packages: kleine updates die in één herstart een compleet nieuwe interface activeren. Daardoor worden gebruikers soms letterlijk van de ene op de andere dag geconfronteerd met een Startmenu dat ze niet herkennen.

  • Alle onderdelen zoals; Vastgemaakt, Aanbevolen, Alles weergeven, zijn samengevoegd in één scrollbare lijst.
  • Het menu past zich voortaan automatisch aan de schermgrootte aan, met variërende aantallen kolommen voor apps, aanbevelingen en categorieën.
  • Nieuwe weergaven voor ‘Alle apps’, waaronder een Raster en automatische categorie‑indeling zoals ‘Productiviteit’, ‘Creativiteit’ of ‘Games’.
  • Een sterkere koppeling met uw smartphone, via Phone Link‑integratie direct in Start.
  • De optie om het hele ‘Aanbevolen’-gedeelte volledig te verbergen, iets waar gebruikers al jaren om vragen.
Nieuw Start Menu
het ‘nieuwe’ start menu

Microsoft geeft zelden een kijkje achter de schermen, maar dit keer wel. In een blogpost beschrijft het bedrijf hoe tientallen concepten zijn getest, van ronde Startmenu’s tot verticale lay‑outs en een sectie ‘Voor jou’ die gepersonaliseerde suggesties moest tonen.

  • Eye‑tracking‑onderzoek: om te zien waar gebruikers als eerste naar kijken.
  • Scroll‑analyses: om tevens te bepalen hoe ver mensen bereid zijn te scrollen.
  • Co‑creatiesessies met Windows‑fans: waarin prototypes live werden besproken.

Het resultaat is een Startmenu dat volgens Microsoft:

moet tonen, al is dat in de praktijk discutabel.

Hoewel het vernieuwde Startmenu van Windows 11 moderner oogt en beter aansluit bij Microsofts bredere ontwerpfilosofie, ervaren veel gebruikers de veranderingen vooral als een verstoring van hun dagelijkse workflow. De kritiek komt uit verschillende hoeken, van casual gebruikers tot systeembeheerders, en laat zien dat zelfs kleine interface‑aanpassingen grote impact kunnen hebben.

Oud Start Menu
het ‘oude’ start menu

De meest gehoorde klacht is echter dat het nieuwe Startmenu meer handelingen vraagt voor dezelfde taken.
Waar u voorheen met één klik kon wisselen tussen Vastgemaakt en Alles weergeven, is nu alles samengevoegd in één lange, doorlopende lijst. Dat lijkt logisch vanuit ontwerpstandpunt, maar in de praktijk betekent het:

  • Meer scrollen: om bij apps te komen die niet bovenaan staan.
  • Minder visuele structuur: omdat vaste secties zijn verdwenen.
  • Een groter cognitief beroep: gebruikers moeten zelf onthouden waar apps staan in plaats van te vertrouwen op duidelijke categorieën.

Voor mensen die tientallen apps gebruiken of simpelweg gewend zijn aan jarenlange Windows patronen, voelt dit als een stap terug in efficiëntie.

Microsoft introduceerde automatische categorieën zoals Productiviteit, Creativiteit en Games. Op papier klinkt dat handig, maar de uitvoering roept frustratie op, zoals:

  • De indeling is volledig systeem gestuurd.
  • U kunt geen eigen categorieën maken, zelfs niet voor veelgebruikte apps.
  • Apps die verkeerd worden ingedeeld, kunt u niet verplaatsen.

Het gevolg is dat gebruikers zich gevangen voelen in een structuur die niet aansluit bij hun eigen manier van werken. Vooral power users, mensen die hun Startmenu jarenlang zorgvuldig organiseerden, ervaren dit als een verlies van controle.

Ondanks de visuele vernieuwingen blijft het Startmenu kampen met dezelfde technische problemen die al sinds de introductie van Windows 11 worden gemeld:

  • Het menu opent soms met vertraging, vooral op oudere of zwaarder belaste systemen.
  • De zoekfunctie reageert niet altijd direct, of toont pas na enkele seconden resultaten.
  • Sommige gebruikers melden dat het Startmenu kort vastloopt wanneer het systeem net is opgestart.

Deze issues zijn des te frustrerender omdat ze niet nieuw zijn. Voor veel gebruikers voelt het alsof Microsoft vooral aan de buitenkant sleutelt, terwijl de onderliggende performanceproblemen blijven liggen.

De grootste bron van irritatie is misschien wel de manier waarop de update wordt uitgerold. Microsoft gebruikt steeds vaker kleine enablement‑updates die grote interface‑wijzigingen activeren zonder dat gebruikers dat doorhebben.

Het resultaat:

  • Start uw pc op en het Startmenu ziet er ineens anders uit.
  • Uw workflow wordt onderbroken zonder dat u daar zelf voor hebt gekozen.
  • Gebruikers moeten tijd investeren om opnieuw te begrijpen hoe hun systeem werkt.

Voor thuisgebruikers is dat vooral verwarrend. Voor bedrijven en IT‑afdelingen is het ronduit problematisch, omdat medewerkers plotseling een andere interface krijgen zonder training of aankondiging.

De strategie achter de vernieuwing is duidelijk:

  • Uniformiteit: één Startmenu‑codebase voor alle apparaten, van tablets tot desktopcomputers.
  • Voorbereiding op AI‑integratie: een Startmenu dat dynamisch kan reageren op context en aanbevelingen.
  • Mobiel‑desktop‑synergie: Phone Link wordt steeds centraler in Windows.
  • Meer ruimte voor aanbevelingen en Microsoft‑diensten, een commercieel voordeel.

Het nieuwe Startmenu van Windows 11 is niet zomaar een cosmetische update. Het is een fundamentele herziening van hoe Microsoft wil dat gebruikers hun pc bedienen. Voor sommigen voelt het als vooruitgang, voor anderen als een ongevraagde verandering die hun workflow verstoort.

Wat vaststaat: dit is nog maar het begin. Microsoft test voortdurend nieuwe varianten, en het Startmenu dat u vandaag ziet, kan over een paar maanden opnieuw anders zijn.